(ဂ)-တိုက်နယ်ဆေးရုံများတွင် သွားနှင့်ခံတွင်းကျန်းမာရေးဆိုင်ရာဌာန တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ပေးရန်နှင့် ဆရာဝန်ခန့်ထားပေးရန် အစီအစဉ်ရှိ/မရှိနှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်း

ကျေးလက်နေစီးပွားရေးပြေလည်မှုအားနည်းသည့် ပြည်သူအများစု၏ အနီးဆုံးအဓိက မှီခို အားထားရာ လက်လှမ်းမီသော တိုက်နယ်ဆေးရုံ များတွင် သွားနှင့်ခံတွင်း ကျန်းမာရေး ဆိုင်ရာနှင့် ဆရာဝန်တိုးချဲ့ ဖွင့်လှစ်ခန့်ထားပေး/မပေးဆိုသည့်  အစီအစဉ်နှင့်ပတ်သက်၍ ဖြေကြား မည် ဖြစ်ပါကြောင်း၊ မိမိတို့အနေဖြင့် သွားနှင့်ခံတွင်း သည် အရေးကြီးမှန်း သိပါကြောင်း၊ ယခု သွားနှင့်ခံတွင်းသည် နေရာအားဖြင့် မျက်နှာ၏ တစ်နေရာတည်းတွင် ရှိသော်ငြားလည်း အလွန်အရေးကြီးသည်ကိုသိပါကြောင်း၊ ဥပမာဆိုလျှင် ခံတွင်းကျန်းမာမှ လူ့ခန္ဓာ ကျန်းမာပြီး (No Health၊ Without Health၊ Oral Health)ဆိုသည်ကို သိရှိပါကြောင်း၊ သို့ရာတွင် သွားနှင့် ခံတွင်းမကောင်းလျှင် ကျောက်ကပ်တို့၊ သွားမကောင်းလျှင် Inflammation မှနေပြီး လည်ချောင်းနာမည်၊  လည်ချောင်းနာလျှင် နောက်ဆုံးနှလုံးရောဂါအထိ ဖြစ်နိုင်ပါကြောင်း၊ နှလုံးတွင်ရှိသည့် အဆိုရှင်များက ထိခိုက်ပြီး အပေါ်အခန်းနှင့်အောက်ခန်းသွေးလျှောက်မှုကို ပြဿနာဖြစ်ပါကြောင်း၊ ထို့ပြင် ကျောက်ကပ်ကိုလည်း သွားထိကြောင်း၊ Joint များလည်း သွားထိပါကြောင်း၊ ထို့ပြင်သွေးကြောကျဉ်းသည်အထိ ရောက်နိုင်သည့့်အပြင် အဆုတ် ရောဂါလည်း ဖြစ်နိုင်ပါကြောင်း၊ ၎င်းတို့အားလုံးသည် သိပ္ပံနည်းအရ တွေ့ရှိထားခြင်းဖြစ်ပါကြောင်း၊ ထို့အပြင် အထူးသဖြင့် အရေးကြီးသည်မှာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်(Pregnant) များတွင် အချိန်မပြည်သည့် ကလေးများ(low Birth)၊ အသေမွေးခြင်း (Stillbirth)ရှိမည်၊ သားလျှောခြင်း(Abortion) များ ဖြစ်မည်၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အဆိပ်တက်ခြင်း (Eclampsial) ဖြစ်မည်၊ မိမိတို့သိသည့် အတွက် သေသေချာချာ လုပ်နေပါကြောင်း၊ ဥပမာ ၂၀၁၆ ခုနှစ် တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင်ရှိသည့် သွားခံတွင်း နှင့်ပတ်သက်သော သွားပိုးစားရောဂါ (Dental Caries)သည် ကမ္ဘာ့ လူဦးရေ၏ ထက်ဝက် ၃.၅၈ ဘီလီယံတွင်ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရပါကြောင်း၊ ငယ်သွား ပိုးစားခြင်းမပါကြောင်း၊ ငယ်သွား မှထွက်ပြီး permanent Teeth တွင်ဖြစ်ကြောင်း၊   သွားနှင့် ခံတွင်း၏ ရောဂါအတိမ်အနက် ဘယ်လောက်များသလဲဆိုသည်ကိုမိမိသိပါကြောင်း၊ သွားကိုက်ရောဂါခံစားဖူးသည့် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်ကြီးများရှိပါကြောင်း၊

ထို့ကြောင့်  မြန်မာပြည်တစ်ပြည်လုံးတွင် တိုက်နယ် ဆေးရုံပေါင်း ၇၉၁ ရုံရှိပါကြောင်း၊ ၎င်း ၇၉၁ ရုံထဲမှ တိုက်နယ်ဆေးရုံ ၄၀ မှာခုတင် (၅၀)ဆံ့နှစ်ရုံ၊ ၂၅ ခုတင်ဆံ့ ၃၈ ရုံ စုစုပေါင်း (၁၆) ခုတင် ထက်ကြီးသည့် တိုက်နယ်ဆေးရုံ ၄၀ ရှိပါကြောင်း၊ ၎င်း ၄၀ မှာသွားနှင့်ခံတွင်းဆရာဝန်ရှိပါကြောင်း၊ သို့သော် (၁၆) ခုတင် တိုက်နယ်ဆေးရုံ ၇၅၁ ရုံတွင်  ဆရာဝန်မထားနိုင်သေးပါကြောင်း၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မိမိအနေဖြင့် Dental Chair နှင့် သွားဆရာဝန်တစ်ယောက် တိုက်နယ် ဆေးရုံတွင်ထားမည်ဆိုလျှင် အနည်းဆုံး ၇၃ သိန်းမှ ၂၇၅ သိန်းကုန်မည်ဖြစ်ပါကြောင်း၊ Dental  Chair  မှ Air Compressor ယူနစ်သည် ၃၅ သိန်းမှ သိန်း ၂၀၀ အထိရှိပါကြောင်း၊ ဆရာဝန် လက်တွင်လုပ်သည့် Hand Instrument သည် အနည်းဆုံး ခုနစ်သိန်း မှ ၁၅ သိန်းထိရှိကြောင်း၊ ထုံဆေး နှင့်အခြား Dental Material များက တစ်လစာကို တစ်သိန်းနှင့်ငါးသိန်းတန်ဖိုး ရှိပါကြောင်း၊  Air Condition တစ်ခုသည် ငါးသိန်းရှိကြောင်း၊ နောက် Dental Chair ကိုပြုပြင် ထိန်းသိမ်းစရိတ်သည် ငါးသိန်းလိုပါကြောင်း၊ Portable dental X rayသည် အနည်းဆုံး ခုနစ်သိန်းမှ ၁၅ သိန်းလိုပါကြောင်း၊ နောက် Auto Clave  မရှိမဖြစ်လိုကြောင်း၊ အနည်းဆုံး ရှစ်သိန်းမှ ၁၅ သိန်း လိုပါကြောင်း၊ ရေသန့်စက် သည် အနည်းဆုံးလေးသိန်းမှ သိန်း ၂၀ လိုပါကြောင်း၊ Ultraviolet Light Box  သည် အနည်းဆုံးတစ်သိန်းမှ ငါးသိန်းလိုပါကြောင်း၊ ဆိုလိုသည်မှာ အနည်းဆုံး ၇၃ သိန်းမှ ၂၇၅ သိန်း အထိ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန်လိုပါကြောင်း၊ လက်ရှိ ကုသရေးဦးစီးဌာနတွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်နေသည့် Dental ဆရာဝန် ၅၃၂ ဦးရှိပါကြောင်း၊ လစ်လပ်ဦးရေ ၁၆၅ ဦးရှိပါကြောင်း၊ ယခုနှစ်တွင် မိမိတို့  ဆက်လက်ခေါ်ရန်စီစဉ်နေပါကြောင်း၊ ငွေလည်းရှိဖို့များပါကြောင်း၊ မိမိတို့တွင် လောလောဆယ်ဆယ် စုစု‌ပေါင်းကုသရေးဦးစီးဌာန၊  ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဦးစီးဌာန နှစ်ခုပေါင်း လျှင် သွားနှင့်ခံတွင်းဆရာဝန် ၈၂၂ ဦးရှိပါကြောင်း၊ ယခုအစိုးရအသစ်လက်ထက် 1^st April 2016 မှ ယခုထိ စုစုပေါင်း ၅၄၅ ဦး ခန့်ထားခဲ့ပါကြောင်း၊  ကုသရေးဦးစီးဌာနမှာ ၁၇၄ ယောက်ခန့်ခဲ့ ပါကြောင်း၊ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာနမှ ၃၇၁ ဦးဖြစ်ပါကြောင်း၊ မိမိတို့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်ကြီး၏ မေးခွန်းကိုပြန်ကြည့်သည့့်အခါတွင် မြို့နယ်အဆင့်မှာ သုံးဦးရှိပါကြောင်း၊ ကုသရေးဦးစီးဌာနအောက်တွင်ရှိသည့် သွားနှင့်ခံတွင်း ဆရာဝန်တစ်ဦး၊ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဦးစီးဌာနတွင်နှစ်ဦးဖြစ်ပါကြောင်း၊ ပြည်သူ့ ကျန်းမာရေး ဦးစီးဌာနမှ နှစ်ဦးသည်အလှည့်ကျ ကွင်းဆင်းရန် မိမိတို့စီစဉ်ဆောင်ရွက် လျက်ရှိပါကြောင်း၊ ယခုကွင်းဆင်းသည့်အခါတွင် အခြေခံ ကျန်းမာရေးတွင် အခြေခံကျသည့်သွားနှင့် ခံတွင်း ဝန်ဆောင်မှုများကို ပြည်သူများလုပ်မည် ဆိုလျှင် ပြည်သူများသည်သွားနှင့် ပတ်သက်သည့် ရောဂါများကို ကြိုတင်ကြည့်မည်၊ မဖြစ်အောင် ကာကွယ်မည်ဆိုလျှင်  တိုက်နယ် ဆေးရုံအဆင့်တွင် ရှိသည့် ပြည်သူများသည် သွားနှင့်ခံတွင်း ရောဂါဖြစ်ရန် အလားအလာအလွန် နည်းသွား ပါမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ အမြန်ဆုံးနှင့် အားထည့်ပြီး ဆောင်ရွက်လျှင် Primary Oral Health Care ထဲမှ မိမိတို့ Univeral Health Coverage နှင့် Primary Health Care ၏ မူဝါဒများနှင့်ညီသည့်အတွက် ၎င်းကိုအမြန်ဆုံး လုပ်မည်ကို တင်ပြလို ပါကြောင်း၊  လောလောဆယ်ဆယ် (၁၆) ခုတင်တိုက်နယ်ဆေးရုံ များတွင် သွားနှင့်ခံတွင်း ဆရာဝန် ခန့်ရန်  အလားအလာမရှိသေးပါကြောင်း ကိုပြန်လည်ဖြေကြားပါသည်။