(စ)-လယ်ယာမြေစီမံခန့်ခွဲရေး အဆင့်ဆင့် စစ်ဆေးလျက်ရှိသော အငြင်းပွားမှု စစ်ဆေးသောအမှုတွဲကို သက်ဆိုင်သူများ ကူးယူခွင့်ရှိ/မရှိ သိလိုခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်း

မြေယာအရေးသည် လက်ရှိအနေအထားတွင် အလွန်ရှုပ်ထွေးပါကြောင်း၊ မြေယာအငြင်းပွားမှုများသည် မိသားစုတစ်စုတည်း၊ မိဘနှင့်သားသမီး၊ သမီးနှင့်အမေ၊ ယောက္ခမနှင့်သမက် အလွန်ရှုပ်ထွေးပြီး အငြင်းပွားမှုကို ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ရသည်မှာ စီမံခန့်ခွဲမှုနည်းလမ်းအရ၊ ဥပဒေကြောင်းအရ ဆောင်ရွက်ရသည့် အနေအထားများ ဖြစ်ကြောင်း၊ တည်ဆဲ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ လယ်ယာမြေ ဥပဒေပုဒ်မ ၁၅ နှင့် ၁၆ တို့တွင် ဖွဲ့စည်းထားသည့် လယ်ယာမြေစီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့ အဆင့်ဆင့်တွင် အခန်း (၈) လယ်ယာမြေ လုပ်ပိုင်ခွင့်အငြင်းပွားမှု ဖြေရှင်းခြင်းနှင့် အယူခံဝင်ခြင်း ကိစ္စများကို ပုဒ်မ ၂၂ မှ ၂၅ အထိ ပြဋ္ဌာန်းချက်အတိုင်း ဖြေရှင်းဆောင်ရွက် ပေးလျက်ရှိပါကြောင်း၊ ဤသို့ဖြေရှင်း ဆောင်ရွက်ရာတွင် မြေယာအငြင်းပွားသူ တောင်သူလယ်သမားများအနေဖြင့် ရှေ့နေငှားရမ်းရန်မလိုဘဲ သက်ဆိုင်ရာ လယ်ယာမြေ စီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့ ရှေ့မှောက်တွင် ထွက်ဆိုချက်ပေးခြင်း၊ တစ်နည်းအားဖြင့် ခုံသမာဓိ လူကြီးများရှေ့မှောက်တွင် စစ်ဆေးခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်ရာလယ်ယာမြေ စီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့က လိုအပ်ပါက ကွင်းဆင်းစစ်ဆေးခြင်း၊ ကြားနာခြင်း၊ စိစစ်သုံးသပ်ခြင်းများ ဆောင်ရွက်ပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ကာယကံရှင်ထံသို့ ထုတ်ပြန်ဆောင်ရွက် ပေးလျက်ရှိပါကြောင်း၊ အခြေခံအကျဆုံး ရပ်ကွက်/ကျေးရွာ အုပ်စု လယ်ယာမြေ စီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကျေနပ်မှုမရှိလျှင် လယ်ယာမြေဥပဒေပုဒ်မ ၂၃၊ ၂၄၊ ၂၅ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့်အညီ သက်ဆိုင်ရာတိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် လယ်ယာမြေ စီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့အထိ အဆင့်ဆင့်အယူခံ ဝင်ရောက်နိုင်ခွင့်ရှိပါကြောင်း၊ အဆင့်ဆင့်သော လယ်ယာမြေစီမံခန့်ခွဲမှု အဖွဲ့များက အယူခံကြားနာမှုတွင် မူလရပ်ကွက်/ကျေးရွာအုပ်စုအဆင့် စတင်စစ်ဆေးခဲ့သည့် အမှုတွဲများကို တောင်းခံပြီး အခြေခံစတင် သုံးသပ်ကြားနာခြင်းကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိပါကြောင်း၊ လယ်ယာမြေ ဥပဒေပုဒ်မ ၂၅ အရ ပြီးပြတ်သည့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် လယ်ယာမြေစီမံခန့်ခွဲမှုရုံးများတွင် နောက်ဆုံး အယူခံကြားနာပြီး အမှုတွဲတစ်ခုလုံးကို အမှုတွဲခန်း၌ စနစ်တကျထိန်းသိမ်းရသည့် ဝတ္တရားရှိပါကြောင်း၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ကြီး၏ မေးခွန်းတွင် လယ်ယာမြေအငြင်းပွားမှု မှုခင်းများသည် တရားစီရင်ရေး သဘောဆောင်သည့် ဆောင်ရွက်ချက်များ ဖြစ်သည့်အတွက် စစ်ဆေးခြင်း၊ ကြားနာခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော စာရွက်စာတမ်းများသည် သက်သေခံဥပဒေပုဒ်မ ၇၄ အရ အများပြည်သူဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်း အမျိုးအစားတွင်ပါဝင်၍ အမှုနှင့်သက်ဆိုင်သူများ ကူးယူခွင့်ရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရှိရကြောင်း၊

သက်သေခံဥပဒေပုဒ်မ ၇၄ မှာ (က) နိုင်ငံတော်အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်၊ (ခ) ဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းထားသည့် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ခုံရုံးများအပြင်၊ (ဂ) ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သို့မဟုတ် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်တစ်ခု၏ ဥပဒေပြုဆိုင်ရာ တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာနှင့် စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းတို့၏ ဆောင်ရွက်ချက်ဖြစ်သော သို့မဟုတ် ဆောင်ရွက်ချက် မှတ်တမ်းဖြစ်သော စာတမ်းအမှတ်အသား သို့မဟုတ် ဥပဒေများ၏ မှတ်တမ်းများကို အများပြည်သူတို့နှင့် သက်ဆိုင်သည့် စာတမ်းအမှတ်အသားများဟူ၍ ပြဋ္ဌာန်းထားပါကြောင်း၊ သက်သေခံဥပဒေပုဒ်မ ၇၆ တွင် မည်သူမဆို စစ်ဆေးကြည့်ရှုနိုင်ခွင့်ရှိသော အများပြည်သူတို့နှင့် သက်ဆိုင်သည့် စာတမ်းအမှတ်အသားကို ထိန်းသိမ်းရသော ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းအသီးသီးသည် ထိုသို့စစ်ဆေးကြည့်ရှုနိုင်ခွင့်ရှိသူက ကျသင့်သည့် တရားဝင်သတ်မှတ်ကြေး အခကြေးငွေကို ပေးဆောင်၍ ထိုစာတမ်းအမှတ်အသားကို တောင်းဆိုသည့်အခါ ထိုသူအား ယင်းမိတ္တူကို ထုတ်ပေးရမည်ဟူ၍ ပြဋ္ဌာန်းထားပါကြောင်း၊ ပုဒ်မ ၇၆ ပါ စစ်ဆေးကြည့်ရှုခွင့်ရှိသူကို ပုဒ်မ ၇၇ တွင် အများပြည်သူဆိုင်ရာ စာတမ်းအမှတ်အသား တစ်ခုခုကို ပြည်သူတစ်ဦးအနေဖြင့် စစ်ဆေးကြည့်ရှုခွင့်ရှိ/မရှိ ပြဿနာကို စဉ်းစားသည့်အခါ ထိုသူသည် ယင်းစာတမ်း အမှတ်အသားနှင့် မည်ကဲ့သို့သက်ဆိုင်ခြင်းနှင့် ယင်း၏အကျိုးကို ကာကွယ်ရန်အလို့ငှာ တရားဝင်မိတ္တူကူးရန် လို/မလို အချက်ပေါ် မူတည်ကြောင်းလည်း ပြဋ္ဌာန်းထားပါကြောင်း၊ ထို့အပြင် သက်သေခံဥပဒေပုဒ်မ ၁ တွင် ဤဥပဒေသည် တရားရုံးတစ်ခုခု၌ စစ်ဆေးစီရင်သော မှုခင်းအားလုံးနှင့်ဖြစ်စေ၊ ဥပဒေနှင့် တပ်မတော်ဆိုင်ရာ ဥပဒေတစ်ရပ်ရပ်ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မဆန့်ကျင်သမျှ စစ်တရားရုံးတစ်ခုခု၌ဆိုင်စေခြင်း၊ စစ်ဆေးစီရင်သော မှုခင်းအားလုံးနှင့်ဖြစ်စေ သက်ဆိုင်စေရမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ သို့ရာတွင် ဤဥပဒေသည် တရားရုံးတစ်ခုခု သို့မဟုတ် အရာရှိတစ်ဦးဦးထံတွင် တင်သွင်းသော ကျမ်းကျိန်လွှာများ၊ ခုံသမာဓိလူကြီးများ ရှေ့မှောက်တွင် စစ်ဆေးသော မှုခင်းများနှင့်မသက်ဆိုင်စေရဟု ပြဋ္ဌာန်းထားရှိပါကြောင်း၊

လယ်ယာမြေအငြင်းပွားမှုများသည် တရားစီရင်ရေးသဘောဆောင်သည့် အမှုအခင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ လယ်ယာမြေနှင့် ပတ်သက်သည့် အငြင်းပွားမှုများအပေါ် သက်ဆိုင်ရာလယ်ယာမြေ စီမံခန့်ခွဲမှု အဖွဲ့အဆင့်ဆင့်က ကြားနာခြင်း၊ လိုအပ်ပါက ကွင်းဆင်းစစ်ဆေးခြင်း၊ စိစစ်သုံးသပ်ခြင်းများ ဆောင်ရွက်ပြီး ခုံသမာဓိအဖြစ် ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးရသည့်ကိစ္စများ ဖြစ်ပါကြောင်း၊ လယ်ယာမြေစီမံခန့်ခွဲမှု အဆင့်ဆင့်က ခုံသမာဓိအဖြစ် စစ်ဆေးကြားနာမှုများသည် သက်သေခံဥပဒေနှင့် စပ်လျဉ်းမှုမရှိကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းချက်အရလည်းကောင်း၊ သက်သေထွက်ဆိုချက်များအပေါ် အကာအကွယ်ပြုနိုင်ရန်အတွက် လည်းကောင်း လယ်ယာမြေအငြင်းပွားမှုဆိုင်ရာ အမှုတွဲများကို မိတ္တူကူးယူခွင့်မပြုခြင်း ဖြစ်ပါကြောင်း၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် ဗဟိုလယ်ယာမြေစီမံခန့်ခွဲမှု အဖွဲ့အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၁၄/၂၀၁၈) တွင်လည်း အမှုတွဲကူးယူခွင့်နှင့် ပတ်သက်ပြီး ထည့်သွင်းဆွေးနွေးခဲ့ရာ အထက်ပါ အကြောင်းအချင်းအရာများကို ထောက်ရှု၍ ရေးကူးမပေးသင့်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါကြောင်း၊ သို့ရာတွင် လယ်ယာမြေဥပဒေပုဒ်မ ၂၅ အရ အပြီးပြတ်ဖြစ်သော တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် လယ်ယာမြေစီမံခန့်ခွဲမှု အဖွဲ့များ၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကျေနပ်မှုမရှိပါက ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်သို့ စာချွန်တော်တင်သွင်း လျှောက်ထားနိုင်ပါကြောင်း၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေပုဒ်မ ၂၉၆ အရ ပြည်ထောင်စုတရား လွှတ်တော်ချုပ်မှ စာချွန်တော်ဆင့်ခေါ်မှုများ ပြုလုပ်မည်ဆိုပါက အဆိုပါထိန်းသိမ်းထားသည့် အမှုတွဲကိုပေးပို့ပြီး သက်ဆိုင်ရာတရားရေးအဖွဲ့၏ အဆုံးအဖြတ်ပြုနိုင်ရေး လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိကြောင်း၊

ထို့ကြောင့် လယ်ယာမြေ အငြင်းပွားမှုဆိုင်ရာ အမှုတွဲများကို မိတ္တူကူးယူခွင့် မပေးပါကြောင်းနှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် လယ်ယာမြေစီမံခန့်ခွဲမှု အဖွဲ့များ၏ အပြီးပြတ်ဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ် ကျေနပ်မှု မရှိပါက ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်သို့ စာချွန်တော်တင်သွင်းလျှောက်ထား နိုင်ပါကြောင်းနှင့် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်မှ စာချွန်တော်ဆင့်ခေါ်မှုများ ပြုလုပ်ပါက အဆိုပါ မှတ်ကျောက်တင် ထိန်းသိမ်းထားသည့် အမှုတွဲကိုပေးပို့ပြီး သက်ဆိုင်ရာတရားရေးအဖွဲ့၏ အဆုံးအဖြတ်ပြုနိုင်ရေး၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိပါကြောင်း ရှင်းလင်းဖြေကြားပါသည်။