(ဇ)-လှည်းကူးမြို့နယ်၊ ရွာသာကြီးရှိ အသည်းရောင်ဘီရောဂါ ကာကွယ်ဆေးထုတ်စက်ရုံ၏ လက်ရှိ လည်ပတ်နိုင်မှုနှင့် ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်နိုင်မှုစွမ်းအားတို့အား မည်သို့ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန် အစီအစဉ်ရှိသည်နှင့်စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်း

ဒေါက်တာမောင်မောင်ဝင့်ရဲ့ အသည်းရောင်အသားဝါဘီကာကွယ်ဆေး စက်ရုံ၏လက်ရှိလည်ပတ်နိုင်မှု အခြေအနေနှင့် ကာကွယ် ဆေးထုတ်လုပ်နိုင်မှုစွမ်းအားတို့အား မည်သို့ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန် အစီအစဉ်ရှိသည်ကိုသိရှိလို ကြောင်း မေးခွန်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ရှင်းလင်းဖြေကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ စက်မှုဝန်ကြီးဌာနဟာ အသည်းရောင်အသားဝါဘီ ကာကွယ်ဆေးစက်ရုံကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်က ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက လွှဲပြောင်းရယူခဲ့ပါတယ်။ ထိုသို့ လွှဲပြောင်းစဉ်က ဝန်ထမ်းဦးရေ ၉၁ ဦးပါရှိခဲ့ပါတယ်။ ၉၁ ဦးထဲမှ ၁၅ ဦး ကတော့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနကို ပြန်လည်အမှုထမ်းလိုတဲ့အတွက်ကြောင့် ပြန်လည် လွှဲပြောင်းပေး ခဲ့ရပါတယ်။ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနလက်ထက်မှာတုန်းကတော့ အသည်းရောင်အသားဝါဘီ ကာကွယ်ဆေးအား သွေးရည်ကြည် (Plasma) မှ ထုတ်လုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သော်လည်း စက်မှုဝန်ကြီးဌာနမှ လွှဲပြောင်းရယူပြီးတဲ့နောက်ပိုင်းမှာ WHO ရဲ့ Guideline အရ လူ၏သွေးနှင့် သွေးရည်ကြည် (Plasma) မှနေပြီးတော့  ဆေးကိုထုတ်လုပ်ခြင်းဟာ သွေးမှတစ်ဆင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်တယ်လို့ပါရှိတဲ့အတွက်ကြောင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှစပြီးတော့ ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ဗီဇနည်းပညာ ဖြစ်တဲ့ စောစောကလည်း ဒေါက်တာမောင်မောင်ဝင့် တင်ပြသွားသလို  Recombinent Hepatitis "B" Vaccine များကိုသာ အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲမှုရဲ့ ခွင့်ပြုချက်နည်းစဉ်ဖြင့်သာ စတင်ပြီး ထုတ်လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

          UNICEF ကနေပြီးတော့ Global Aliance Vaccine Immunization (GAVI) Project အရ ၂၀၀၂ ခုနှစ်ကနေစပြီးတော့ အသည်းရောင်အသားဝါဘီကာကွယ်ဆေးများကို Child Dose  နှစ်သန်း ကို ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ နှစ်စဉ် လှူဒါန်းကြောင်းလည်း လေ့လာတွေ့ရှိရပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် GAVI Project အရ လှူဒါန်းမှုဖြင့်သာ ပြည်တွင်းရဲ့ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုများကို ဆောင်ရွက်နိုင် ခဲ့ပါတယ်။ အသည်းရောင်အသားဝါဘီ ကာကွယ်ဆေးစက်ရုံအနေနဲ့ မေးမြန်းထားတဲ့အတိုင်း တစ်နှစ်စွမ်းအားထုတ်လုပ်မှုအနေနဲ့ လူကြီး Dose သုံးသိန်း နှင့် ကလေး Dose  ငါးသိန်းထုတ်လုပ်နိုင် တဲ့ စွမ်းအားရှိပါတယ်။ သို့သော် ၂၀၀၆ ခုနှစ် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ လွှဲပြောင်းစဉ်တုန်းကတော့ ကာကွယ်ဆေး လက်ကျန် လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ခြင်းမရှိပါဘူး။  ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှစတင်ပြီးတော့  စက်မှုဝန်ကြီး ဌာနအနေနဲ့ ကမ္ဘာ့အဆင့်မီတဲ့နည်းစဉ်နဲ့ ထုတ်လုပ်လာတဲ့အတွက်ကြောင့် လူကြီး Dose စုစုပေါင်း ၈၀၅၈၂၄ ခု ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးတစ်လုံးကို ၂၈၀၀ ကျပ်ဖြင့် ဈေးနှုန်း သက်သာစွာ ရောင်းချပေးခဲ့ပါတယ်။ ထိုကဲ့သို့ စက်စွမ်းအားပြည့်မထုတ်တာကတော့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ကလည်း မဝယ်တာတစ်ပိုင်း  ပြင်ပဈေးကွက်ရဲ့ ဝယ်လိုအားပေါ်မူတည်ပြီးတော့  ထုတ်လုပ်ရတာ လည်း တစ်ပိုင်း၊ ဆေးရဲ့ အာနိသင်သက်တမ်းက ၃ နှစ်ပဲရှိတဲ့အတွက်ကြောင့် လိုအပ်ချက်အပေါ် မူတည်ပြီးတော့ ဆက်လက်ပြီးတော့ ထုတ်လုပ်ဆောင်ရွက်ရခြင်း ဖြစ်ပါကြောင်း ရှင်းလင်းဖြေကြား အပ်ပါတယ်။ စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် စက်ရုံတွေကို လက်ခံရရှိပြီးတဲ့နောက်ပိုင်းမှာ စက်ရုံမှ ထုတ်လုပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးများကို ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနကနေပြီးတော့ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ် အထိ GAVI Project မှ လှူဒါန်းနေတဲ့အတွက်ကြောင့် ဝယ်ယူခဲ့ခြင်းမရှိသော်လည်း ၂၀၁၃ ခုနှစ် မတ်လမှာတုန်းကတော့ လူကြီး Dose ၁၈၀၀၀၀ ဝယ်ယူခဲ့ပါတယ်။ မိမိတို့စက်ရုံမှ ထုတ်လုပ်တဲ့ ဆေးတွေကိုလည်း ရောင်းချနိုင်ရေးအတွက် အသည်းရောင်အသားဝါဘီကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ ဆေးခန်း များကိုလည်း ဖွင့်လှစ်ပါတယ်။ ဆေးထိုးအဖွဲ့တွေကိုလည်း ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းတွေကို သွားရောက်ပြီး စက်ရုံတွေ၊ အလုပ်ရုံတွေ၊ ရုံးဌာနတွေ၊ စာသင်တိုက်ကြီးတွေ၊ စာသင်ကျောင်းတွေ၊ အဖွဲ့အစည်းတွေကို လိုက်လံပြီးတော့ ဆေးထိုးပေးပါတယ်။ သတင်းစာတွေ၊ ဂျာနယ်တွေမှာလည်း ထည့်သွင်းပြီးတော့ ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံဖို့အတွက်လည်း ပညာပေးခြင်းကို ဆောင်ရွက်လာတဲ့အတွက်ကြောင့် ထုတ်လုပ် ထားတဲ့ အသည်းရောင်အသားဝါဘီကာကွယ်ဆေးစုစုပေါင်း ၈၀၅၈၂၄ လုံးအနက်က ၇၅၅၈၂၄ လုံး ရောင်းချခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ယခုအခါ စက်ရုံမှာ ၅၀၀၀၀ ခန့် လက်ကျန်ကျန်ရှိပါတယ်။ ဒီဆေးတွေကို လည်း ဆက်လက်ပြီးတော့ ထုတ်လုပ်ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။  အသည်းရောင်အသားဝါဘီ၊ ဆုံဆို့နာ၊ ကြက်ညှာ၊ မေးခိုင်နှင့် ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါစသည့် ရောဂါ ၅ မျိုးကာကွယ်တဲ့ Penta Valent ကို GAVI Project ကနေပြီးတော့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနကို လှူဒါန်းပြီးတော့ အဆိုပါ ကာကွယ်ဆေးများကို အသက်နှစ်လကျော်မှ စတင်ထိုးရသော ကာကွယ်ဆေးများလည်းဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ လူဦးရေရဲ့ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်က အသည်းရောင်အသားဝါဘီ ရောဂါပိုးကူးစက်ခံ ထားရသူများ ဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့်  Penta Valent Vaccine မထိုးမီစပ်ကြား မွေးကင်းစမှ အသက်နှစ်လအထိ ကလေးများကိုတော့  အသည်းရောင်အသားဝါဘီ ရောဂါအချိန်မီမကူးစက်နိုင် ရေးအတွက် မွေးကင်းစကလေးတွေကိုလည်း ဘီပိုးကာကွယ်ဆေးများ ထိုးပေးသင့်ကြောင်း လေ့လာ တွေ့ရှိရပါတယ်။

ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌကြီးခင်ဗျား။ အသည်းရောင်အသားဝါဘီကာကွယ်ဆေးစက်ရုံ အနေဖြင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ လိုအပ်ချက်အတိုင်း ကလေး Dose များကိုလည်း  ထုတ်လုပ် ဖြန့်ဖြူးရောင်းချသွားရန် စီစဉ်ထားသလိုပဲ ပြည်သူများနှင့် သံဃာတော်များအတွက်လည်း လူကြီး Dose လိုအပ်ချက်ကိုလည်း  ဆက်လက်ထုတ်လုပ်သွားရန် လျာထားဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါတယ်။ WHO ကနေ ပညာရှင်တွေကလည်း ၁၇-၁-၂၀၁၃ ရက်နေ့မှာ စက်ရုံကို လာရောက်ပြီးတော့ WHO, GMP ရရှိရေးကို ဆောင်ရွက်ရမည့်ကိစ္စရပ်များကိုလည်း ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းပြီးတော့ ဆောင်ရွက်နေပါ တယ်။ ထို့အပြင် ကိုရီးယားနိုင်ငံ EXIM Bank ကနေပြီး Economic Development Cooperation Fund မှ Technical Experts များကလည်း စက်ရုံကို လာရောက်ပြီးတော့ ဆက်လက်ပြီးတော့ အဆင့်မြှင့်တင်နိုင်ရေးအတွက်လည်း ကျွန်တော်တို့ ပူးပေါင်းညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါတယ်။ စက်များကိုလည်း လည်ပတ်နိုင်ဖို့အတွက်  Technical Service  အဖွဲ့များနှင့်လည်း စစ်ဆေး ကြပ်မတ်လျက်ရှိပါတယ်။ နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ တင်ပြရလျှင် ပြည်သူလူထုအတွက် လိုအပ်သော ကာကွယ် ဆေးများကို နိုင်ငံပိုင်စက်ရုံမှ ထုတ်လုပ်နိုင်ရေး၊ ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်မှု နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် စေရေးအတွက် ဦးတည်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီးတော့ အသည်းရောင်အသားဝါဘီ ကာကွယ်ဆေးစက်ရုံ ကို နိုင်ငံပိုင်စက်ရုံအနေနဲ့ ဆက်လက်ထားရှိသွားမည့်အပြင် စက်ရုံအတွက် WHO မှ နည်းပညာရရှိ ရေး၊ ကိုရီးယားနိုင်ငံ EXIM Bank မှ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုနည်းပညာအကူအညီများရရှိရေးကို ဆောင် ရွက်လျက်ရိှိပါကြောင်းနှင့် အသည်းရောင်အသားဝါဘီကာကွယ်ဆေးစက်ရုံကိုလည်း WHO, GMP နှင့် ညီညွတ်စေရန်အတွက် အဆောက်အဦနှင့် စက်ပစ္စည်းအချို့ လိုအပ်တာများကိုလည်း ၂၀၁၃-၂၀၁၄ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် ဖြည့်စွက်ရန်ပုံငွေမှာ တင်ပြတောင်းခံဆောင်ရွက်ပေးသွားမည် ဖြစ်ပါကြောင်း ဖြေကြား ပါသည်။