(က)-ကမ်းဇော်ဆီသည် ပြည်သူအများယုံကြည်သလို ကျန်းမာရေးအတွက် အမှန်ကောင်းမွန်စေနိုင်ခြင်းရှိ/မရှိ နှင့် ကမ်းဇော်ဆီအားဆေးဘက်ဝင်အပင် တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးနိုင်ရေး သုတေသနပြုဆောင်ရွက်ထားခြင်းရှိ/မရှိကို သိလိုခြင်းတို့နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်း

ကမ်းဇော်ဆီသည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်၊ မြိတ်၊ ဘုတ်ပြင်း စသည်တို့တွင် သဘာဝအလျောက် ပေါက်ရောက်ပြီး ရေကမ်းဇော်နှင့် ကုန်းကမ်းဇော်ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိပါကြောင်း၊ ရေကမ်းဇော်က Madhuca Longifolia (Koenig) ခေါ်ပြီး၊ ကုန်းကမ်းဇော်က Payena Paralleloneura Kurz ဖြစ်ပြီး ခရေမျိုးပင်ဖြစ်ပါကြောင်း၊ ကမ်းဇော်ဆီကို အစေ့မှထုတ်ပြီး တိုင်းရင်းဆေးကျမ်း အရှင်နာဂသိန် ပုံပြဆေးအဘိဓာန်တွင် ပါရှိပါကြောင်း၊ ပထမတွဲ စာမျက်နှာ ၆၆ တွင် ကမ်းဇော်ပင် ရေမယ်ဇယ် ခေါ်ပါကြောင်း၊ Botanical Terms က Bassia Longifolia အဖြစ်ပါပြီး ၎င်း၏ ဂုဏ်နှင့်စွမ်းရည်က ခွန်အားကိုဖြစ်စေခြင်း၊ အနာပေါက်ရောဂါကို ပယ်တတ်ခြင်း၊ အသက်ကို ရှည်စေခြင်း၊ အဆီကိုအရေပြား၌ အသုံးပြုရခြင်း၊ အပွင့်သည် ကြေကျက်လွယ်ခြင်း၊ ဝမ်းသက်ခြင်း၊ အရွက်နှင့်အခေါက်ရေသည် ချုပ်ခြင်းတို့ကို ဖော်ပြထားပါကြောင်း၊ မိမိတို့ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန တိုင်းရင်းဆေးပညာဦးစီးဌာန ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော လက်တွေ့အသုံးချ ဆေးပင်များအတွဲ (၁၁) စာမျက်နှာ ၁၇ မှ ၂၅ တွင်လည်း ကမ်းဇော်ပင်နှင့် ပတ်သက်သော အကြောင်းအရာကို ဖော်ပြထားပါကြောင်း၊ တိုင်းရင်းဆေးပညာအရ အသုံးပြုပုံများ၊ အစေ့မှ အဆီထုတ်ယူရန်လည်း ရှင်းပြထားပါကြောင်း၊ ကမ်းဇော်ဆီကို လိမ်းဆေးများတွင် ထည့်သွင်းဖော်စပ်ခြင်းနှင့် သောက်သုံးခြင်း များရှိသော်လည်း တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာအနေဖြင့် အသုံးနည်းသည့် ပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိရပါကြောင်း၊ တိုင်းရင်းဆေးပညာ ဦးစီးဌာနတွင် မိမိတို့ထုတ်သည့် ဆေးများတွင် ကမ်းဇော်ဆီကို သုံးထားခြင်း မတွေ့ပါကြောင်း၊ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရန် အမှန်တကယ် သုတေသနလုပ်ထားခြင်းလည်း မရှိသော်လည်း တိုင်းရင်းဆေးပညာဦးစီးဌာန တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်မြို့ ကံသာယာဘယ ဆေးဥယျာဉ်တွင် ၂၀၁၅ ခုနှစ်ကစပြီး စိုက်ပျိုးထားသည်မှာ အပင်ပေါင်း ၂၂၅ ပင်ရှိနေပါကြောင်း၊ ကမ်းဇော်ဆီသည် ပြည်သူများ ကျန်းမာရေးအတွက် အမှန်ကောင်းမွန်ခြင်း ရှိ/မရှိကို တိုင်းရင်းဆေးပညာ ဦးစီးဌာန တနင်္သာရီတိုင်း ဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်တွင် တိုင်းရင်းဆေးမှူးဒေါ်ဝါဝါက ကမ်းဇော်ဆီနှင့်ပတ်သက်ပြီး သူမ၏ တိုင်းရင်းဆေးဖြင့် ဆေးကုသမှုအတွေ့အကြုံ မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ် ပဉ္စမအကြိမ် မြန်မာ့တိုင်းရင်းဆေး သမားတော်များ ညီလာခံနှင့် စာတမ်းဖတ်ပွဲတွင် ဖတ်ကြားပါကြောင်း၊ ၎င်းစာတမ်းတွင် ကမ်းဇော်ဆီလိမ်းပေးခြင်းဖြင့် အကြော၊ အဆစ်ရောင်ရမ်း ခြင်းများကို သက်သာစေပြီး အရေပြားတွင်ဖြစ်သော အနာများကို သက်သာပျောက်ကင်းစေသော အာနိသင်များတွေ့သည်ကို ပြောထားသည့်အပြင် အစာအိမ်နှင့် ပန်းနာရောဂါများအတွက်လည်း ကမ်းဇော်ဆီအား ရေလည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် တိုက်ကျွေခြင်းဖြင့် သက်သာပြီး ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ လည်းမရှိဟု ဖော်ပြထားပါကြောင်း၊

ထို့အပြင် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ရုက္ခဗေဒဌာနမှ ဒေါက်တာမိုးမိုးလွင်က သူမ၏ပါရဂူကျမ်းပြုစာတမ်း တွင်လည်း ကုန်းကမ်းဇော်ပင်နှင့် ပတ်သက်သော သုတေသနများကို ဆောင်ရွက်ထားသည်ကို တွေ့ရှိရပါကြောင်း၊ သူမအနေဖြင့် ကမ်းဇော်ပင် အပင်အမျိုးအစားကိုခွဲခြင်း Plant Identification လတ်တလော အဆိပ်အာနိသင်ရှိ/မရှိ စစ်ဆေးခြင်း (Acute Toxicity Test) နှင့် အစာအိမ်တွင် သက်သာမှုရှိ/မရှိ Anti-peptic ulcer activity ကို ဆောင်ရွက်ထားပြီး သုတေသနတွေ့ရှိချက်များအရ ကမ်းဇော်ဆီကို ကြွက်ဖြူကလေးများနှင့် စမ်းသပ်ရာတွင် လတ်တလောအဆိပ် မရှိသည်ကို တွေ့ရှိရပါ ကြောင်း၊ ကြွက်ဖြူကြီးများနှင့် စမ်းသပ်ရာတွင်လည်း အစာအိမ်ကိုသက်သာစေသည့် အာနိသင် Anti-peptic ulcer activity ရှိသည်ကို တွေ့ရှိရပါကြောင်း၊ သုတေသနတွေ့ရှိချက်များကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်က ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြုလုပ်သောစာတမ်း ဖတ်ပွဲတွင်လည်း ဖတ်ကြား ပါကြောင်း၊ Publication အနေဖြင့် လုပ်ထားပါကြောင်း၊

ဒေါက်တာမိုးမိုးလွင်သည် တွဲဖက်ပါမောက္ခ (ရုက္ခဗေဒ) အနေဖြင့် လားရှိုးတက္ကသိုလ်တွင် လုပ်ပါကြောင်း၊ ကုန်းကမ်းဇော်နှင့် ရေကမ်းဇော်နှစ်မျိုးကို သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာအတွက် စမ်းသပ်နေပါကြောင်း၊ China Scholarship Council Scholarship Program ဖြင့် ၂၀၁၆-၁၇ ခုနှစ် သွားရောက်စဉ်က အတွေ့အကြုံယူပြီး Hela Cell Line ဖြင့် စမ်းသပ်အောင်မြင်နေခြင်း ဖြစ်ပါကြောင်း၊ Hela Cell Line ဆိုသည့် အမျိုးသမီးသည် John Hospital တွင် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ကျောက်ကပ်ကင်ဆာဖြင့် သေသွားပါကြောင်း၊ ၎င်းကျောက်ကပ်က ထွက်သည့်ဆဲလ်များသည် ကျန်သည့်လူများ မတူပါကြောင်း၊ မိမိတစ်ခုတင်ပြချင်သည်မှာ သုတေသနကို ဆက်လုပ်မည်၊ အဓိက သုတေသန လုပ်သည့်အခါ Acute Toxic ချက်ချင်းဖြစ်သည့် Toxicity နှင့် Chronic Toxicity ၊ Long Term Side-effect များကို လေ့လာရပါကြောင်း၊ သို့သော် ငါးနှစ်နေသည့်အခါ Side-effect များ အများကြီးရလေ့ ရှိပါကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် မိမိတို့အများကြီးလေ့လာရပါကြောင်း၊ လေ့လာသည့်အခါ တိုင်းရင်းဆေးကို အားပေးနေပါကြောင်း၊ တိုင်းရင်းဆေးသည် သုတေသနလုပ်မှသာလျှင် ကမ္ဘာ့အလယ် လက်မထောင်ပြီး ရဲရဲတင်းတင်းပြောနိုင်ပါမည်၊ သုတေသန Data ကို Analysis လုပ်ရန် မသိလျှင် Triple Blind ခေါ်ပါကြောင်း၊ ၎င်းအမျိုးအစားကို Study လုပ်ပြီးမှ ကမ်းဇော်ဆီသည် တကယ် ထိရောက်ခြင်းလား အဆိုအရဆိုလျှင် ပြော၍မရပါကြောင်း၊ မိမိတို့နိုင်ငံအနေဖြင့် အနောက်နိုင်ငံများကဲ့သို့ ဆေးတစ်မျိုးထွက်ရန် ၂.၅ ဘီလီယံ ဒေါ်လာခန့်ကျပါကြောင်း၊ မိမိတို့က တစ်ဘီလီယံတောင် မပေးနိုင်သည့် တိုင်းရင်းဆေးကို Clinical Trail များတွင် ယခုကဲ့သို့ ပိုက်ဆံမကုန်ပါကြောင်း၊ တကယ်သာ အကျိုးရှိမည်ဆိုလျှင် စိုက်ပျိုးရေးနှင့်လည်းပေါင်းပြီး ကမ်းဇော်ဆီအပင်များကို ကူစိုက်ရန်လုပ်ပါကြောင်း၊ အာနိသင်များကိုမသိဘဲ စိုက်မည်ဆိုပါက ငွေကုန်ရကျိုးလည်း မနပ်ပါကြောင်း၊ ယခုကဲ့သို့ သုတေသနလုပ်ရန်လည်း ၂၀၁၆-၁၇ ခုနှစ်တုန်းက One Billion ကျပ် ရပါကြောင်း၊ ခြောက်လတွင် 0.5 Billion ကျပ်ရပါကြောင်း၊ ယခုလာမည့် ၂၀၁၈-၁၉ တွင်လည်း 1.5 Billion ကျပ်ရပါကြောင်း၊ ၎င်းကမ်းဇော်ဆီလုပ်ငန်းတွင် သုံးရန် ဆုံးဖြတ်ထားပြီး ဖြစ်ပါကြောင်း၊ သုတေသနပညာရှင်နှစ်ဦးနှင့်လည်း မကြာခင်ဆက်သွယ်ပါမည်။ ကမ်းဇော်ဆီနှင့် ပတ်သက်ပြီး လတ်နောင်းတွင်ရှိသည့် အိန္ဒိယက တော်တော်တိုးတက်နေပါကြောင်း၊ ကင်ဆာနှင့်ပတ်သက်ပြီး အမျိုးသမီးသားအိမ်ခေါင်း ကင်ဆာအတွက်ကိုလည်း ကမ်းဇော်ဆီသည် အမှန်တကယ် effective ဖြစ်မဖြစ်နှင့် ဖြစ်မယ်ဆိုလျှင်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အလွန်အကျိုးရှိသော ကိစ္စရပ်တစ်ရပ် ဖြစ်မည့်အတွက် မိမိအနေဖြင့် သုတေသနဆက်လက်လုပ်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း ရှင်းလင်းဖြေကြားပါသည်။