(ခ)-သက်တမ်းစေ့ အသက်ရှည် ကျန်းမာစွာ နေ ထိုင်နိုင်ရေးအတွက်ကျန်းမာရေးနှင့်ဆက်စပ်သော သက်ဆိုင်ရာ ဌာနများအားလုံး ပူးပေါင်းညှိနှိုင်း၍ စီမံဆောင်ရွက်မည့်အစီအစဉ်ရှိ၊မရှိ နှင့်စပ်လျဉ်း သည့် မေးခွန်း

ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် ကူးစက်ရောဂါမဟုတ်သော နာတာရှည်ရောဂါများ ကင်းဝေးပြီး  သက်တမ်းစေ့  အသက်ရှည်ကျန်းမာစွာ နေထိုင်ရေးအတွက် ရေရှည်အားဖြင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ ကျန်းမာရေးနှင့် ဆက်စပ်နေသော သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနများအားလုံး ညှိနှိုင်းပူးပေါင်းပြီး  စီမံဆောင်ရွက်သွားမည့် အစီအစဉ်ရှိပါကြောင်း၊ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနအနေနှင့် ယခင်က ကူးစက်တက်သည့်ရောဂါများကို ဦးစားပေးနှိမ်နင်းတိုက်ဖြတ်ခဲ့ရာ ၂၀၀၀ ခုနှစ်ဝန်ကျင်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကူးစက်ရောဂါမဟုတ်သည့် နာတာရှည်ရောဂါများနှင့် ပတ်သက်ပြီး burden ဖြစ်လာပြီး Risk ရှိလာတယ်ဆိုတာကို သိလာသည့်အတွက် မိမိတို့ ၂၀၀၃-၂၀၀၄ တွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းပြီး Step Survey  လို့ခေါ်တဲ့ research တစ်ခုကို ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး မြို့ပေါ် ၁၀ မြို့နယ်နှင့် ကျေးလက်ဒေသ ၅ မြို့နယ် စုစုပေါင်း ၁၅ မြို့နယ်ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါကြောင်း၊ ၎င်း တွေ့ရှိချက်များအပေါ်တွင် အခြေခံပြီး မိမိတို့ National Plan ခေါ်သည့် အမျိုးသားကျန်းမာရေးစီမံကိန်းတစ်ခု နာတာရှည်ရောဂါနှင့် ပတ်သက်ပြီး စီမံကိန်းတစ်ခု ရေးဆွဲရန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနများအပြင် အစိုးရမဟုတ်သော ပြည်တွင်း/ပြည်ပ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းပြီး စီမံကိန်းများ ရေးဆွဲခဲ့ပါကြောင်း၊

Strategic Plan ခေါ်သည့် နည်းဗျူဟာအနေဖြင့် ၁၀ ချက် Priority Action ခေါ် ဦးစားပေးနေရာ ၄ ခု မိမိတို့ သတ်မှတ်ဆောင်ရွက်ပါသည်။ (၁)အမျိုးသားမူဝါဒစီမံကိန်းရေးဆွဲရန် မိမိတို့ draft အနေဖြင့် စတင်ထွက်ပြီဖြစ်ပါကြောင်း၊ ဒါကိုမိမိတို့ အားလုံးညှိနှိုင်းပြီးသည့် အခါတွင် နောက်ဆုံး Final Plan တစ်ခုထွက်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း၊ (၂) အဓိက High Level National Multi Sectoral Mechanism ပေါ့ ကျွန်တော်တို့ ဒီအဆင်‌့မြင့် Level မှာ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပြီး ဝန်ကြီးဌာနများနဲ့ NGO များမှာပါပြီးတော့ စီမံကိန်းလုပ်တာက နေစပြီးတော့ Implementation လုပ်တဲ့ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှု ကြီးကြပ်မှုတွေမှာ အားလုံးပါဝင်ဖို့အတွက် Mechanism တစ်ခု ကျွန်တော်တို့ ထူထောင်ရန်ရှိပါကြောင်း၊ (၃) မိမိတို့လုပ်သည့် လုပ်ငန်းနည်းပညာသည် cost Effective ဖြစ်ရန် အဓိကက ငွေကြေးကုန်ကျမှုနည်းနည်းနှင့် အကျိုးသက်ရောက်မှုများများ ရှိမည့်လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်ပါကြောင်း၊ (၄) ပြည်သူလူထု၏ ကုသမှုအရည်အသွေး မြှင့်တင်ရန်အတွက် ကုသဆောင်ရွက်ပေးမည့် လူများ၏အဆင့်အတန်း Strengthen Capacity အရည်အသွေးတက်ရန်အတွက် လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်နေခြင်း ဖြစ်ပါကြောင်း၊ မိမိတို့ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမှာက ကျေးလက်ဒေသ လွမ်းခြုံမှုကောင်းစေရေးအတွက် ကျေးလက်ဒေသတွင် ဆောင်ရွက်နိုင်သည့် ပဏာမကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုသည့် Package of essential non communicable disease interventions ဆိုပြီး မိမိတို့အနေနှင့် အဓိကအားဖြင့် ကာကွယ်ရန်၊ ကုသရန်လုပ်ငန်းများနှင့် counseling ခေါ်သည့် နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးပညာပေးလုပ်ငန်းများ ပါဝင်သော PEN ဆိုတဲ့ strategy ကိုလည်း မိမိတို့ သုံးစွဲနေပါကြောင်း၊ ကူးစက်မဟုတ်သည့် နာတာရှည်ရောဂါများနှင့် ကင်းဝေးပြီး သက်တမ်းစေ့ အသက်ရှည်စွာနေထိုင်ရေးအတွက် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် ခုနတင်ပြခဲ့သည့်နှစ် မဟုတ်သော ပြည်တွင်း/ပြည်ပ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းပြီး အစည်းအဝေးများ၊ အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲများ၊ စာတမ်းဖတ်ပွဲများ၊ သုတေသနလုပ်ငန်းများ၊ လက်ကမ်းစာစောင်များဖြန့်ဝေခြင်း၊ ပညာပေးဇာတ်လမ်းတိုများ၊ စကားဝိုင်းများကို မြန်မာအသံနှင့် ရုပ်မြင်သံကြား၊ မြဝတီရုပ်မြင်သံကြားများမှာ ထည့်သွင်းပြသ၊ ပညာပေးခြင်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး ရှေ့ဆက် ရေရှည်လုပ်ငန်းများ အနေနှင့် မိမိတို့ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန် အစီအစဉ်များ ရှိပါကြောင်း ပြန်လည်ဖြေကြားပါသည်။